Sigorta Hukuku
Trafik ve kasko uyuşmazlıkları, hayat ve ferdi kaza sigortası, tahkim ve rücu davaları.
Sigorta, poliçe imzalandığında değil riziko gerçekleştiğinde sınanan bir ilişkidir. Tazminatın ödenmemesi ya da eksik ödenmesi hâlinde izlenecek yol, uyuşmazlığın tutarına ve türüne göre değişir; doğru yolun seçilmesi çoğu zaman aylarca zaman kazandırır.
Sigorta uyuşmazlıklarında ilk adım her zaman aynıdır: şirkete yazılı başvuru. Bu adım atılmadan ne tahkime ne de mahkemeye gidilebilir.
Trafik sigortası ile kasko arasındaki fark
Sık karıştırılan bu iki poliçe tamamen farklı riskleri karşılar.
| Trafik sigortası (ZMSS) | Kasko | |
|---|---|---|
| Niteliği | Zorunlu | İsteğe bağlı |
| Koruduğu | Üçüncü kişilerin zararı | Sigortalının kendi aracı |
| Kapsam | İşletenin hukuki sorumluluğu | Çarpma, çalınma, yanma, doğal afet |
| Sürücünün kendi zararı | Kapsam dışı | Ferdi kaza ek teminatıyla mümkün |
Kaza sonrası talepler karşı tarafın trafik sigortasına yöneltilir; kendi kaskonuz kural olarak değer kaybı ödemez. Poliçe limitleri aşılırsa aşan kısım için işleten, sürücü ve araç sahibine karşı ayrıca dava açılabilir.
2026'da değişen değer kaybı rejimi
Zorunlu trafik sigortası genel şartlarında 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren kapsamlı bir değişiklik yapılmıştır. Bu değişiklik, değer kaybı taleplerini doğrudan etkiler:
- Genel şartların eklerinde yer alan ve 2021'den beri uygulanan katsayı çarpımına dayalı değer kaybı formülü yürürlükten kaldırılmıştır. Değer kaybı artık eksper tarafından; aracın yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar geçmişi ve ikinci el piyasa değeri dikkate alınarak belirlenir.
- Ayrı değer kaybı başvurusu yapma zorunluluğu kalkmıştır. Hasar dosyası açıldığında değer kaybı talebi de kendiliğinden kapsama girer.
- Onarılamayacak orijinal parça orijinaliyle değiştirilir. Eşdeğer veya çıkma parça ancak sigortalının onayıyla ya da orijinal parça temin edilemiyorsa kullanılabilir; ispat yükü sigortacıdadır.
- Belirli bir tutarın üzerindeki hasarlarda eksper ataması otomatik ve sıralı hâle gelmiştir; başvuruyu yalnızca araç sahibi yapabilir. Eksper raporuna itiraz süresi üç iş günüdür.
- Ağır hasarlı araçlarda ödeme, aracın trafikten çekildiğinin tescil belgesiyle ispatı koşuluna bağlanmıştır.
Hangi rejimin uygulanacağı kaza tarihine göre belirlenir; bu nedenle eski tarihli dosyalarda önceki formül gündeme gelmeye devam eder.
Sigorta Tahkim Komisyonu: hızlı ve ucuz yol
Sigorta uyuşmazlıklarının büyük bölümü mahkemeye gitmeden çözülebilir. Tahkime başvurmanın ön koşulu, uyuşmazlığın önce yazılı olarak sigorta şirketine iletilmiş ve talebin kısmen veya tamamen reddedilmiş olmasıdır. Şirketin on beş gün içinde yazılı cevap vermemesi de ret sayılır.
| Uyuşmazlık tutarı | Sonuç |
|---|---|
| Belirli bir alt sınırın altında | Hakem kararı kesindir, itiraz edilemez |
| Bu sınırın üzerinde | İtiraz hakem heyetine başvurulabilir (on gün içinde) |
| Daha yüksek tutarlarda | En az üç kişilik hakem heyeti zorunludur |
| Üst sınırın üzerinde | Yargıtay'a temyiz yolu açıktır |
Parasal sınırlar her yıl güncellenir ve başvuru tarihine göre uygulanır. Hakemler kural olarak dört ay içinde karar verir; uygulamada başvurudan karara kadar geçen süre genellikle dört ile altı ay arasındadır.
| Ölçüt | Sigorta tahkimi | Mahkeme |
|---|---|---|
| Süre | 4–6 ay | 1,5–3 yıl |
| Maliyet | Sabit ve düşük tarife | Nispi harç |
| Arabuluculuk şartı | Aranmaz | Ticari uyuşmazlıkta zorunlu |
| Karmaşık delil ve ıslah | Sınırlı | Geniş |
Pratik yaklaşımımız şudur: standart değer kaybı, hasar farkı ve orta ölçekli bedeni zarar dosyalarında tahkim; yüksek tutarlı destekten yoksun kalma, kusuru tartışmalı veya çok taraflı dosyalarda mahkeme. Sigorta şirketinin komisyona üye olmadığı hâllerde tahkim yolu kapalıdır.
Zamanaşımı süreleri
| Talep | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Sigorta sözleşmesinden doğan istemler | 2 yıl (muacceliyetten) | TTK 1420 |
| Sigorta tazminatı / bedeli | Her hâlde 6 yıl (riziko tarihinden) | TTK 1420 |
| Trafik kazasından doğan tazminat | 2 yıl / 10 yıl | KTK 109 |
| Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa | Uzamış ceza zamanaşımı | KTK 109/2 |
| Sigortacının sigortalıya rücuu | Ödeme tarihinden 2 yıl | TTK 1420 |
Ceza zamanaşımının uygulanması pratikte çok önemlidir: yaralamalı veya ölümlü kazalarda iki yıllık süre dolmuş olsa dahi, daha uzun olan ceza zamanaşımı süresi içinde doğrudan sigortacıya karşı da dava açılabilir.
Rücu davaları: alkol ve ehliyetsizlik
Sigortacı, tazminatı ödedikten sonra belirli hâllerde sigortalıya rücu edebilir: kasıt, alkol veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanma, ehliyetsizlik, çalınmış araç, olay yerinden kaçma ve yardım yükümlülüğünün ihlali, ruhsatsız taşımacılık.
Burada Yargıtay'ın yerleşik içtihadı sigortalı lehine önemli bir koruma sağlar: salt promil yüksekliği rücu için yeterli değildir. Sigortacının, kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiğini kanıtlaması gerekir. Bilirkişi incelemesiyle sürücünün alkol dışında bir kusurunun bulunup bulunmadığı, karşı tarafın kusuru, yol kusuru veya teknik arıza araştırılır. İspat yükü sigortacıdadır.
Aynı yaklaşım ehliyetsizlik için de geçerlidir: ehliyetsizliğin kazayla arasında nedensellik bağı bulunmalıdır. Bu nedenle rücu davalarında savunmanın merkezine illiyet bağının tartışılması konulmalıdır.
Beyan yükümlülüğü ve sigortacının temerrüdü
Sigorta ettiren, sözleşme kurulurken bildiği veya bilmesi gereken önemli hususları bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihlali hâlinde sigortacı, öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde sözleşmeden cayabilir veya prim farkı isteyebilir.
Riziko gerçekleştikten sonra ise ölçüt nedenselliktir: ihlal ile riziko arasında bağ yoksa tazminat tam ödenir; bağ varsa kusur derecesine göre oransal ödeme yapılır ya da hiç ödenmez. Hayat sigortalarında sözleşmenin yürürlüğe girmesinden beş yıl geçtikten sonra beyan ihlali ileri sürülemez.
Sigortacının temerrüdü: Sigortacı, rizikonun gerçekleştiğine dair bildirim ve gerekli belgelerin kendisine ulaşmasından itibaren kırk beş gün (can sigortalarında on beş gün) içinde ödeme yapmalıdır. Zorunlu trafik sigortasında bu süre, belgelerin ulaşmasından itibaren sekiz iş günüdür. Sigorta işlemi ticari iş niteliğinde olduğundan gecikme hâlinde avans faizi talep edilebilir.
Sunduğumuz hizmetler
- Trafik ve kasko hasar uyuşmazlıklarının takibi
- Araç değer kaybı ve hasar tazminatı talepleri
- Sigorta Tahkim Komisyonu başvurularının hazırlanması ve yürütülmesi
- Destekten yoksun kalma ve sürekli iş göremezlik tazminatı davaları
- Hayat, ferdi kaza ve sağlık sigortası uyuşmazlıkları
- Sigortacının rücu davalarında sigortalı vekilliği
- Beyan yükümlülüğü ihlali ve poliçe iptali uyuşmazlıkları
- İşyeri, yangın, nakliyat ve mühendislik sigortalarından doğan talepler
- Güvence Hesabı başvuruları