Hakkınızda icra takibi başlatıldığında en kritik şey süredir. İlamsız takipte itiraz süresi yedi gün, kambiyo senedine dayalı takipte ise yalnızca beş gündür. Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.
Önce ödeme emrinin türünü belirleyin
| Takip türü | Ödeme süresi | İtiraz süresi | İtiraz takibi durdurur mu? |
|---|---|---|---|
| İlamsız (genel haciz) | 7 gün | 7 gün | Evet — kendiliğinden |
| Kambiyo senedine mahsus (çek, bono, poliçe) | 10 gün | 5 gün | Hayır — icra mahkemesinden karar gerekir |
| İlamlı icra (mahkeme kararı) | İcra emri 7 gün | İtiraz yok | Şikâyet ve icranın geri bırakılması |
| Kiralananın tahliyesi | 30 gün | 7 gün | Evet |
Kambiyo takibi bu tablodaki en tehlikeli seçenektir: süre daha kısadır, itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır ve takip kendiliğinden durmaz.
Kusuru olmaksızın süresinde itiraz edemeyen borçlu, engelin kalkmasından itibaren üç gün içinde gecikmiş itirazda bulunabilir.
İtirazın türünü doğru seçmek
İtirazın gerekçesi, sonraki sürecin tamamını belirler:
- Borca itiraz — "Böyle bir borcum yok" veya "Ödedim". İlamsız takipte gerekçe göstermek zorunlu değildir; itiraz tek başına takibi durdurur.
- İmzaya itiraz — Senetteki imzanın size ait olmadığı iddiası. Bu itirazın açıkça ve ayrıca belirtilmesi gerekir; yalnızca borca itiraz edilirse imza kabul edilmiş sayılır.
- Yetkiye itiraz — İcra dairesinin yetkisiz olduğu iddiası; itiraz dilekçesinde birlikte ileri sürülmelidir.
Alacaklının önündeki iki yol
Borçlu itiraz ettiğinde takip durur. Alacaklının bunu aşmak için iki seçeneği vardır:
| Yol | Mahkeme | Süre | Ne zaman tercih edilir |
|---|---|---|---|
| İtirazın iptali davası | Genel mahkeme | 1 yıl | Elde güçlü belge yoksa; tanık dâhil her delil kullanılabilir |
| İtirazın kaldırılması | İcra mahkemesi | 6 ay | İmzası ikrar edilmiş senet veya noter belgesi varsa; çok daha hızlıdır |
Bu süreler hak düşürücüdür. Süresinde dava açılmazsa alacaklı, alacağını genel hükümlere göre yeniden dava etmek zorunda kalır.
%20 icra inkâr tazminatı riski
İtiraz kararı hafife alınmamalıdır. İtirazın iptali davasında alacaklı haklı çıkarsa, talebi üzerine borçlu aleyhine hükmolunan alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilir. Bunun için alacağın likit olması ve itirazın haksız olması gerekir.
Bunun tersi de mümkündür: dava reddedilir ve alacaklının kötüniyetle takip yaptığı anlaşılırsa, bu kez alacaklı aleyhine aynı oranda tazminata hükmedilir.
Dolayısıyla itiraz, "nasılsa durdurur" mantığıyla değil, dosyanın esası değerlendirilerek verilmelidir.
Borçlunun elindeki diğer araçlar
- Menfi tespit davası — Borçlu olmadığının tespiti için açılır. Takipten önce açılırsa, alacağın %15'inden az olmamak üzere teminat karşılığında takibin durdurulması istenebilir; takipten sonra açılırsa takip durmaz ancak paranın alacaklıya ödenmemesi için tedbir alınabilir.
- İstirdat davası — Borç ödendikten sonra geri alınması için; ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.
- Haczedilmezlik şikâyeti — Haczedilemeyecek bir mal haczedilmişse, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine.
- Tecil ve taksitlendirme — Borcun kabul edildiği hâllerde, alacaklıyla veya icra dairesi aracılığıyla ödeme planı yapılabilir.